Osmanlı dönemi operet sanatının tarihsel gelişimi: mekanlar ve besteciler

Özet

Bu araştırmanın amacı Osmanlı Dönemi’nde operet sanatının ortaya çıkışı ve gelişimi; sahnelendiği mekânlar ve bu alanda üretimde bulunan besteciler açısından sistematik bir biçimde nasıl bir yapı gösterdiğinin incelenmesidir. Araştırma nitel araştırma paradigması çerçevesinde ele alınmış ve veri toplama sürecinde doküman analizi tekniği kullanılmıştır. Nitel araştırma çerçevesinde içerik analizi benimsenerek sistematik bir şekilde elde edilen kaynaklar analiz edilmiştir. Araştırma bulgularına bakıldığında, Osmanlı Dönemi’nde özellikle 19. yüzyılda İstanbul Beyoğlu ve saray çevresinde kurulan tiyatro mekânlarının opera ve operet sanatının gelişiminde önemli bir rol oynadığını göstermektedir. Gaetano Mele, Concordia, Fransız, Naum ve Yıldız ve Dolmabahçe saray tiyatroları, Batılı sahne sanatlarının Osmanlı toplumuna aktarılmasında ve bu sanat dalının gelişmesinde önemli işlevler üstlenmiştir. Ayrıca, bu süreçte Dikran Çuhacıyan başta olmak üzere Muhlis Sabahattin Ezgi, Binbaşı Kemanî Ali, Kaptanzade Ali Rıza Efendi ve İsmail Hakkı Bey gibi besteciler ilk kez operet sanatı alanında eserler bestelemiş ve Türk operet geleneğinin oluşmasına katkı sağlamış ve Dikran Çuhacıyan ile başlayan ve sonraki besteciler tarafından sürdürülen operet üretiminde, Türk musikisinin temel estetik ve yapısal özellikleri bestecilik anlayışında etkili olmuştur.