Türk Müziği

Osmanlı dönemi operet sanatının tarihsel gelişimi: mekanlar ve besteciler

Ömer Üçer- Ömer Türkmenoğlu — Sun, 22 Feb 2026 00:00:00 +0000

Bu araştırmanın amacı Osmanlı Dönemi’nde operet sanatının ortaya çıkışı ve gelişimi; sahnelendiği mekânlar ve bu alanda üretimde bulunan besteciler açısından sistematik bir biçimde nasıl bir yapı gösterdiğinin incelenmesidir. Araştırma nitel araştırma paradigması çerçevesinde ele alınmış ve veri toplama sürecinde doküman analizi tekniği kullanılmıştır. Nitel araştırma çerçevesinde içerik analizi benimsenerek sistematik bir şekilde elde edilen kaynaklar analiz edilmiştir. Araştırma bulgularına bakıldığında, Osmanlı Dönemi’nde özellikle 19. yüzyılda İstanbul Beyoğlu ve saray çevresinde kurulan tiyatro mekânlarının opera ve operet sanatının gelişiminde önemli bir rol oynadığını göstermektedir. Gaetano Mele, Concordia, Fransız, Naum ve Yıldız ve Dolmabahçe saray tiyatroları, Batılı sahne sanatlarının Osmanlı toplumuna aktarılmasında ve bu sanat dalının gelişmesinde önemli işlevler üstlenmiştir. Ayrıca, bu süreçte Dikran Çuhacıyan başta olmak üzere Muhlis Sabahattin Ezgi, Binbaşı Kemanî Ali, Kaptanzade Ali Rıza Efendi ve İsmail Hakkı Bey gibi besteciler ilk kez operet sanatı alanında eserler bestelemiş ve Türk operet geleneğinin oluşmasına katkı sağlamış ve Dikran Çuhacıyan ile başlayan ve sonraki besteciler tarafından sürdürülen operet üretiminde, Türk musikisinin temel estetik ve yapısal özellikleri bestecilik anlayışında etkili olmuştur.

Türkiye’de ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin müzik dersi öz-yeterlik algılarının değerlendirilmesi

Uğur Dalkılıç- Türker Erol — Sun, 22 Feb 2026 00:00:00 +0000

Müzik eğitimi, öğrencilerin bilişsel, duyuşsal ve sosyal gelişimlerini destekleyen temel bir öğrenme alanı olup, öz-yeterlik algılarının oluşumunda kritik bir rol oynamaktadır. Bu araştırmanın temel amacı, ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin müzik dersine yönelik öz-yeterlik düzeylerini belirlemek ve bu düzeyleri çeşitli demografik ve çevresel değişkenler açısından incelemektir. Araştırma, ilişkisel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilmiş ve veri toplama süreci 2024-2025 eğitim-öğretim yılı içerisinde yürütülmüştür. Çalışmanın evren ve örneklemini Sivas merkezde bulunan devlet ortaokulları ve burda öğrenim gören toplam 560 öğrenci oluşturmaktadır. Veriler, Afacan’ın (2010) geliştirdiği Müzik Dersi Öz-Yeterlik Ölçeği aracılığıyla toplanmış; analizlerde bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Pearson korelasyon teknikleri kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre öğrencilerin müzik dersine yönelik öz-yeterlik algıları genel olarak orta-yüksek düzeydedir. Özellikle çalgı çalma, şarkı söyleme, müziksel yaratıcılık ve ezgi belleğine güven gibi uygulama temelli boyutlarda öğrencilerin kendilerine olan güven düzeyleri yüksektir. Cinsiyet, ailede müzikle ilgilenen birey varlığı, müzik etkinliklerine katılım, öğretmen türü, çalgı türü ve aile desteği gibi değişkenler öz-yeterlik algısını anlamlı biçimde etkilerken; ebeveyn mesleği, gelir düzeyi ve okul öncesi eğitim gibi dolaylı çevresel değişkenlerin etkisi sınırlı kalmıştır. Bulgular, Bandura’nın öz-yeterlik kuramı çerçevesinde değerlendirilmiş; doğrudan yaşantılar, sosyal modeller, sözel ikna ve duygusal durumların öğrencilerin müziksel öz-yeterlik algılarını şekillendirdiği görülmüştür. Bu bağlamda, öğrencilerin müziksel gelişimlerini desteklemek adına uygulama temelli öğrenme süreçlerinin teşvik edilmesi ve aile ile okul çevresinden gelen desteklerin artırılması önerilmektedir. Sonuç olarak, müzik eğitiminde öz-yeterlik gelişimi için hem pedagojik hem de sosyal faktörlerin birlikte ele alınması gerektiği ortaya konmuştur.

Türk halk müziği dinleme alışkanlıklarının dijital platformlardaki yansımaları

Yasemin Karataş- Emirhan Güler — Sun, 22 Feb 2026 00:00:00 +0000

Radyo ve televizyon gibi kitle iletişim araçları müzik dinleme odağında olup bireylerin müzik dinleme taleplerini karşılamaktadır. Ancak Youtube, Spotify vb. dijital platformlar bireylerin müziğe istedikleri zaman erişimlerini sağlamakta ve bireylere bu anlamda kolaylıklar sağlamaktadır. Bu durum insanların istediği müziği istediği zamanda dinlemesine olanak sağlamakta ve bireylerin dijital platformları daha çok tercih etmesine yol açmaktadır. Bu da Türk Halk müziği dinleme pratiklerinde önemli ölçüde değişiklik yaratmaktadır. Bu bağlamda araştırmada Adıyaman ilinde yaşayan bireylerin Türk Halk müziği dinleme alışkanlıklarının dijital platformlardaki yansımalarını tespit etmek amaçlanmıştır. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden betimsel modele uygun olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri Türk Halk müziği dinleme alışkanlıklarının tespit edilmesi açısından Adıyaman ilinde yaşayan 644 bireye anket uygulanarak elde edilmiştir. Araştırmanın evrenini dijital platformlarda Türk Halk müziği dinleyen bireyler oluştururken, örneklemini ise Adıyaman ilinde yaşayan ve Dijital platformlarda Türk Halk müziği dinleyen bireyler oluşturmaktadır. Katılımcılar random yöntemle belirlenmiştir. Anket bireylere Google Docs aracılığıyla uygulanmıştır. Araştırma verileri basit frekans (f) değerleri ve yüzdelik değerleri (%) ortaya konularak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda Tür tercihleri ve platform kullanımına ilişkin veriler, geleneksel türkü formunun Türk Halk Müziği algısındaki merkezi konumunu koruduğunu, buna karşın dinleme pratiklerinin dijital ortamın sunduğu olanaklar doğrultusunda yeniden biçimlendiğini göstermektedir.

Türk halk müziğinde hüzün kodlarının analizi

Emre Yuvacı — Mon, 23 Feb 2026 00:00:00 +0000

Bu çalışmanın temel problemi, Turk halk müziğindeki "hüzün" olgusunun sıklıkla basit bir keder veya karamsarlık hali olarak yanlış anlaşılması ve bu müzikal mirasın toplumsal "duygusal bağışıklık sistemi" kurma işlevinin yeterince ortaya konulamamış olmasıdır. Araştırma, hüzün kodlarını; estetik, psikoloji ve müzikoloji disiplinleri ekseninde bütüncül bir yaklaşımla incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması modelinin benimsendiği çalışmada, TRT repertuvarına kayıtlı, hüzün estetiği barındıran 35 adet türkü doküman analizi tekniğiyle incelenmiştir. Elde edilen bulgular; halk müziğinde hüznün, bireyin yaşam karşısındaki olgunluğunu ve sarsılmaz dayanıklılığını temsil eden bir "estetik terbiye" olduğunu göstermektedir. Analiz edilen eserlerde Hüseyni, Uşşak ve Hicaz makamlarının baskın olduğu; bu yapıların kolektif hafızada "teslimiyet" ve "içe dönüş" gibi psikolojik karşılıklara sahip olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak; halk müziğindeki hüzün kodlarının, toplumsal kriz ve yerinden edilme dönemlerinde devreye giren bir "kültürel savunma mekanizması" işlevi gördüğü ve bireysel acıları toplumsal bir mirasa dönüştürerek toplumsal uyuma katkı sağladığı belirlenmiştir.

Türk müziğinde tür ve biçim kavramlarının eğitsel dönüşümü

Ali Kalkan — Sun, 22 Feb 2026 00:00:00 +0000

Bu araştırma, Türk müziğinde “biçim” ve “tür” kavramlarının tarihsel gelişimini, kuramsal tanımlarını ve eğitsel bağlamdaki dönüşümünü incelemeyi amaçlamaktadır. Biçim kavramı müziğin yapısal örgüsünü ifade ederken; tür kavramı, eserin işlevsel ve bağlamsal yönlerine ilişkin sınıflandırmaları içermektedir. Çalışma, betimsel nitel araştırma modeliyle yapılandırılmış; yalnızca seçilmiş akademik kaynaklar üzerinden içerik çözümlemesi yapılmıştır. Veriler, ilgili belgelerin sistematik taranması sonucu elde edilmiş ve dört ana temada değerlendirilmiştir: biçimsel yapılar, türsel sınıflamalar, eğitsel aktarım yöntemleri ve notasyonun eğitime katkısı. Bulgular, Türk müziğinde biçim ve tür kavramlarının gelenekten günümüze farklı anlamlar kazandığını ve bu dönüşümün eğitim programlarında belirleyici bir rol üstlendiğini göstermektedir. Özellikle seviyelendirilmiş repertuvar kullanımı, öğrencilerin hem kuramsal bilgiyi hem de icra pratiğini bütüncül biçimde edinmesini sağlamaktadır. Ayrıca notasyon sisteminin, biçim ve tür öğretiminde standartlaşmayı desteklediği; ancak pedagojik uygulamalarda hâlâ geleneksel yöntemlerle modern yaklaşımlar arasında denge arayışı sürdüğü tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Türk müziği eğitiminin daha etkili ve sürdürülebilir hâle gelmesi için biçim ve tür kavramlarının yapısal, işlevsel ve pedagojik yönleriyle yeniden tanımlanması gerektiği ortaya konulmuştur.