Udi Nevres Bey’in icra üslubunun incelenmesi hüzzam saz semaisi 1. hane ve mülazime örneği
Anahtar Kelimeler:
Doldurma mızrap- Hüzzam saz semaisi- İcra analizi- İcra-nota farklılığı- Ud üslubuÖzet
Klasik Türk müziği geleneğinde aslolan notasyon değil, icranın kendisidir; nota müziğin aktarımı sabitlemek amacıyla sonradan sürece dahil olmuş bir araçtır. Bu bağlamda ud sazının en önemli ekollerinden biri olan Udi Nevres Bey’in icra üslubu, geleneksel tavrın anlaşılması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Udi Nevres Bey’in kendi bestesi olan Hüzzam Saz Semaisi’nin bizzat kendisi tarafından gerçekleştirilen icrası, icra-nota farklılığı ekseninde işitsel analiz yöntemiyle incelenmiştir. Literatürde çok fazla bilinmeyen ve daha önce akademik bir incelemeye konu olmayan bu nadir ses kaydının ilk defa bu çalışmada analiz edilmesi, araştırmanın özgün değerini oluşturmaktadır. Araştırma, mikro düzeyde kapsamlı bir üslup analizi yapabilmek amacıyla eserin yalnızca 1. hanesi ve ardından gelen mülazime bölümü (ilk 53 ses grubu) ile sınırlandırılmıştır. Yapılan incelemeler sonucunda, icrada uzun seslerin doldurma mızrap tekniğiyle bölünerek ritmik bir dinamizm sağladığı, sağ ve sol el süsleme tekniklerinin (çarpma, inici legato/tel çekme, glissando) melodik akışı zenginleştirdiği saptanmıştır. Elde edilen veriler, icranın asıl, notanın ise onun eksik bir iskeleti olduğunu somutlaştırmakta ve Nevres Bey’in virtüözitesini ortaya koymaktadır. Bunun yanı sıra, Aksak Semai usulünün geleneksel yapısının icra sırasında 3+3 gibi ritmik bölünmeler ve senkoplarla esnetilmesi, bestecinin usulü melodik cümlenin iç dinamiğine göre yeniden şekillendirdiğini göstermektedir. Ayrıca, tek sesli melodi hattının pest tellerden alınan oktav ve tam beşli akor destekleriyle dikey bir hacme kavuşturulduğu, böylece udun tınısal dolgunluğunun artırıldığı belirlenmiştir. İcrasındaki teknik yoğunluğun ötesinde, Nevres Bey'in uddan çıkardığı sesin karakteristik yumuşaklığı ve pürüzsüzlüğü de onun estetik anlayışının ayrılmaz bir parçası olarak tespit edilmiştir. Sonuç olarak bu çalışma, meşk sisteminden gelen işitsel hafızanın nota üzerindeki etkisini somutlaştırırken, Udi Nevres Bey'in kendi dönemini aşan modern icra tavrını akademik bir zemine taşıyarak Türk müziği icra teorisi ve ud eğitimi literatürüne özgün bir veri seti sunmaktadır.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Türk Müziği

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

