Feldman’a göre Osmanlı-Türk müziğinde kurumsal yapılar ve kurumsallaşma

Özet

Bu araştırmanın amacı, Walter Feldman’ın Osmanlı-Türk müziğine ilişkin tarihsel bulgularından hareketle, müziksel üretim, eğitim, icra ve aktarım süreçlerinin hangi kurumsal yapılar ve toplumsal ilişkiler içerisinde örgütlendiğini ortaya koymak ve Osmanlı-Türk müziğinde kurumsallaşma sürecini açıklamaktır. Araştırma, kurumsallaşmayı yalnızca resmî kurumların veya fiziksel yapıların varlığıyla sınırlamaması; meşk, patronaj, müzisyen dolaşımı, repertuvar aktarımı ve kurumlar arası etkileşim gibi süreklilik mekanizmalarını birlikte ele alması bakımından önem taşımaktadır. Bu doğrultuda araştırmanın temel problemi, Feldman’ın çalışmalarında farklı bağlamlarda sunulan tarihsel bulguların Osmanlı-Türk müziğinde kurumsal yapılar ve kurumsallaşma mekanizmaları açısından nasıl bütüncül bir çerçevede açıklanabileceğidir. Araştırma nitel araştırma yaklaşımında yürütülmüş ve doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Feldman’ın çalışmaları temel inceleme materyalini oluşturmuş; Berger ve Luckmann’ın kurumsallaşma yaklaşımı, Becker’ın Sanat Dünyaları yaklaşımı ve DeNora’nın patronaj ve müziksel üretimin toplumsal örgütlenmesine ilişkin yaklaşımı analitik çerçeve olarak kullanılmıştır. Bulgular; Saray, Enderun, Meşkhane, Mehterhane, Mevleviye ve diğer tarikat çevrelerinin müzik yaşamındaki işlevlerini, müzisyenlerin bu yapılar arasındaki dolaşımını ve patronajın süreklilik üzerindeki rolünü ortaya koymuştur. Araştırma sonucunda Osmanlı-Türk müziğinde kurumsallaşmanın tek merkezli değil, farklı kurumlar, aktörler ve müziksel pratikler arasında gelişen çok merkezli ve dinamik bir yapı gösterdiği; meşk, müzisyen ve repertuvar dolaşımı, aktörler arası işbirliği ve patronajın temel kurumsallaşma mekanizmaları olduğu belirlenmiştir.