F. Yanov-Yanovsky’nin “Fabule – 4” konçertosunda makom temelli intonasyon ve yapı

Özet

Bu makale, F. Yanov-Yanovsky’nin bestecilik yazımının özelliklerini incelemekte olup, müzik dilinin intonasyonel karakterine odaklanmaktadır. Besteci, “Şaşmakom” içindeki “Segoh” makomunun başlangıç intonasyonuna dayanmakta ve eserin tüm formu bu intonasyon çekirdeği üzerine kurulmaktadır. Müzikal gelişim süreci; temanın ortaya çıkışı ve çeşitli dönüşümleri, dokunun oluşumunda kullanılan polifonik yöntemler ile eserin içeriğini etkileyen orkestrasyon teknikleri bağlamında analiz edilmektedir. Ayrıca, formun önemli anlamsal bileşenini belirleyen metroritmik organizasyon konularına da değinilmektedir. Bu bağlamda, ses ve orkestra için yazılmış “Fabule – 4” konçertosunun yapısı, konçerto türünün genel özellikleri çerçevesinde ele alınmaktadır. Besteci, Özbek makomatı ve halk müziği kültürüne hâkim bir sanatçı olarak, “Segoh” makomunun intonasyon temelini Avrupa orkestral doku ilkeleriyle ustalıkla birleştirmiştir. Eser, tek bölümlü bir yapı olarak sunulmakla birlikte, kendi içinde birkaç bölüme ayrılmaktadır. Her bir bölümün anlam katmanlarında, müzikal bütünün felsefi yorumuna özgü bir mimari yapı izlenebilmektedir. Bu opusun tematik içeriğine özel bir önem verilmiştir. Tematik gelişim sürecinde, Yanov-Yanovsky’nin senfonik yaklaşımının yöntemleri açıkça görülmektedir. Bu yöntemler, intonasyon çekirdeğinin yoğun biçimde geliştirilmesi ve farklı çalgı grupları ile bireysel oda orkestrası soloları arasında yürütülen aktif motifsel işleme ile karakterize edilmektedir.