Türk halk müziğinde hüzün kodlarının analizi

Özet

Bu çalışmanın temel problemi, Turk halk müziğindeki "hüzün" olgusunun sıklıkla basit bir keder veya karamsarlık hali olarak yanlış anlaşılması ve bu müzikal mirasın toplumsal "duygusal bağışıklık sistemi" kurma işlevinin yeterince ortaya konulamamış olmasıdır. Araştırma, hüzün kodlarını; estetik, psikoloji ve müzikoloji disiplinleri ekseninde bütüncül bir yaklaşımla incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması modelinin benimsendiği çalışmada, TRT repertuvarına kayıtlı, hüzün estetiği barındıran 35 adet türkü doküman analizi tekniğiyle incelenmiştir. Elde edilen bulgular; halk müziğinde hüznün, bireyin yaşam karşısındaki olgunluğunu ve sarsılmaz dayanıklılığını temsil eden bir "estetik terbiye" olduğunu göstermektedir. Analiz edilen eserlerde Hüseyni, Uşşak ve Hicaz makamlarının baskın olduğu; bu yapıların kolektif hafızada "teslimiyet" ve "içe dönüş" gibi psikolojik karşılıklara sahip olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak; halk müziğindeki hüzün kodlarının, toplumsal kriz ve yerinden edilme dönemlerinde devreye giren bir "kültürel savunma mekanizması" işlevi gördüğü ve bireysel acıları toplumsal bir mirasa dönüştürerek toplumsal uyuma katkı sağladığı belirlenmiştir.