Türkiye’de ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin müzik dersi öz-yeterlik algılarının değerlendirilmesi

Özet

Müzik eğitimi, öğrencilerin bilişsel, duyuşsal ve sosyal gelişimlerini destekleyen temel bir öğrenme alanı olup, öz-yeterlik algılarının oluşumunda kritik bir rol oynamaktadır. Bu araştırmanın temel amacı, ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin müzik dersine yönelik öz-yeterlik düzeylerini belirlemek ve bu düzeyleri çeşitli demografik ve çevresel değişkenler açısından incelemektir. Araştırma, ilişkisel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilmiş ve veri toplama süreci 2024-2025 eğitim-öğretim yılı içerisinde yürütülmüştür. Çalışmanın evren ve örneklemini Sivas merkezde bulunan devlet ortaokulları ve burda öğrenim gören toplam 560 öğrenci oluşturmaktadır. Veriler, Afacan’ın (2010) geliştirdiği Müzik Dersi Öz-Yeterlik Ölçeği aracılığıyla toplanmış; analizlerde bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Pearson korelasyon teknikleri kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre öğrencilerin müzik dersine yönelik öz-yeterlik algıları genel olarak orta-yüksek düzeydedir. Özellikle çalgı çalma, şarkı söyleme, müziksel yaratıcılık ve ezgi belleğine güven gibi uygulama temelli boyutlarda öğrencilerin kendilerine olan güven düzeyleri yüksektir. Cinsiyet, ailede müzikle ilgilenen birey varlığı, müzik etkinliklerine katılım, öğretmen türü, çalgı türü ve aile desteği gibi değişkenler öz-yeterlik algısını anlamlı biçimde etkilerken; ebeveyn mesleği, gelir düzeyi ve okul öncesi eğitim gibi dolaylı çevresel değişkenlerin etkisi sınırlı kalmıştır. Bulgular, Bandura’nın öz-yeterlik kuramı çerçevesinde değerlendirilmiş; doğrudan yaşantılar, sosyal modeller, sözel ikna ve duygusal durumların öğrencilerin müziksel öz-yeterlik algılarını şekillendirdiği görülmüştür. Bu bağlamda, öğrencilerin müziksel gelişimlerini desteklemek adına uygulama temelli öğrenme süreçlerinin teşvik edilmesi ve aile ile okul çevresinden gelen desteklerin artırılması önerilmektedir. Sonuç olarak, müzik eğitiminde öz-yeterlik gelişimi için hem pedagojik hem de sosyal faktörlerin birlikte ele alınması gerektiği ortaya konmuştur.